آلم شاپ

آيا پختن غذا در ظرف مسي خطرناك است؟ آيا با فوايد و معايب ظروف مسي آشنا هستيد؟ اگر اين‌طور است، چرا مرسوم است كه استفاده از ظروف مسي براي پخت‌وپز بسيار مناسب هستند؟

آيا اين تفكر به‌اشتباه در ميان مردم جاافتاده است؟ پاسخ علمي به اين موضوع چيست؟ در اين مقاله قصد داريم بيشتر از ظروف مسي براي شما بگوييم. همچنين فوايد و معايب پخت‌وپز در ظروف مسي و توصيه‌هاي مفيدي در استفاده ازاين ظروف براي شما بيان كنيم. تا انتهاي اين مقاله با آلميس همراه باشيد.

ظروف مسي

ظرف غذا، يكي از مهم‌ترين وسايلي است كه در خانه براي خوردن و نوشيدن به آن نياز داريم، اما چه باور كنيد چه باور نكنيد، ظروف مسي، داراي فوايد سلامتي براي بدن هستند. در طول دهه‌هاي مختلف، مردم توانستند انواع مختلفي از ظروف را از مواد مختلف توليد كنند. برخي از ظروف غذا وجود دارند كه واقعاً براي سلامتي بدن مفيد هستند.

در مقابل برخي از مواد حاوي مواد شيميايي سمي، جيوه و ساير عناصر مضر براي بدن هستند. ظروف غذا در خوش‌طعم و خوشمزه شدن غذا بسيار اهميت دارند و يكي از مهم‌ترين و مؤثرترين عوامل موفقيت در آشپزي هستند. ظروف مسي از قديم‌الايام تاكنون براي پخت غذا كاربرد داشته‌اند. امروزه نيز استفاده از اين ظروف به علت خواص متعددي كه دارند رواج پيداكرده است.

مس در بدن انسان

به‌طوركلي مس در تمام بدن وجود دارد و اعمال متفاوتي را نيز بر عهده دارد. مس جزئي از آنزيم‌ها است و نشانه‌هاي كمبود مس مربوط به نارسايي‌هاي آنزيمي مي‌شود. مقدار مس در بدن يك فرد سالم بين ۱۰۰ تا ۱۵۰ ميلي‌گرم تخمين زده مي‌شود. مس به‌طور وسيعي در طبيعت پخش و توزيع‌شده است. حتي برنامه‌هاي غذايي فقير و نامناسب نيز، نيازهاي افراد به مس را تأمين مي‌كنند.

مس براي سلامت كلي بدن بسيار ضروري است و فرآيند متابوليك طبيعي در ارتباط با اسيدهاي آمينه و ويتامين‌ها را قادر مي‌سازد. مس سومين ماده معدني در بدن است و تقريباً توسط پروتئين پلاسماي خون با نام سرولوپلاسمين حمل مي‌شود. براي اينكه از مزاياي اين ماده بيشترين استفاده را ببريد بايد آن را در رژيم غذايي روزانه خود بگنجانيد.

فوايد ظروف آشپزي مسي

نه‌تنها قابلمه‌ها و تابه‌هاي مسي در آشپزخانه جذاب هستند؛ بلكه مس هدايت‌كننده و منتقل‌كننده عالي براي گرما است. براي پخت‌وپز در ميزان بالا، بسيار عالي هستند. آشپزها، اغلب از قابلمه‌ها و ماهيتابه‌هاي مسي را براي تهيه سس‌ها و غذاهايي كه نياز به دماي به‌شدت تحت كنترل دارند، استفاده مي‌كنند.
علت خوشمزه شدن و خوب جا افتادن غذا در ظروف مسي اين است كه حرارت در ظروف مسي بيش از ساير ظروف فلزي نگهداري و به‌طور يكنواخت توزيع مي‌شود.
پخت غذا در اين ظروف مي‌تواند كم‌خوني را كم كند؛ زيرا مس از عناصر لازم براي فرآيند خون‌سازي و رفع كم‌خوني است. در دهه پيش مردم كشور ما براي پخت غذا مخصوصاً خورشت و آش از قابلمه‌هاي مسي استفاده مي‌كردند. يك كفگير آهني داشتند به نام حسوم كه موقع پخت غذا دائم درون آن قرار مي‌گرفت و باعث رفع كم‌خوني مي‌گشت.
يكي از ويژگي‌هاي فلز مس، رسانايي بسيار زياد آن است كه باعث مي‌شود غذا در ظرف مسي خيلي سريع‌تر بپزد. انواع خورشت‌ها در اين ظروف بهتر جا بيافتد، همين‌طور سرخ كردن غذاها در ظرف مسي باعث تردتر شدن آن‌ها مي‌شود.

برخي فوايد ديگر

كمبود يون مس موجب احساس رخوت و خواب‌آلودگي و كسالت مداوم مي‌شود و سبب مي‌شود كه درد مفاصل داشته باشيم. پخت غذا در ظروف مسي باعث از بين رفتن اين حالات مي‌شود. براي جبران كمبود يون مسي پزشكان توصيه مي‌كنند يك دست بند مسي به دست داشته باشيد.
پخت غذا در اين ظروف باعث طول عمر مفيد و سلامتي جسمي خانم‌هاي نزديك به دوران عادت ماهيانه مي‌شود.
در شمال ايران براي جلوگيري از بيماري‌هاي خوني و سرطان خون موقع پخت خورشت (مخصوصاً فسنجان) يك تكه آهن يا نعل وسط خورشت مي‌انداختند تا كاملاً رنگ بگيرد. اين كار باعث آزاد شدن يون‌هاي آهن و سلامتي بدن نيز مي‌شود.
قابلمه‌ها و تابه‌هاي مسي، معمولاً با قلع يا استيل ضدزنگ پوشانده مي‌شوند. بنابراين مصرف‌كنندگان نياز نيست نگران مسموميت با مس باشند. انتقال گرماي عالي آن، مي‌تواند از طريق پوشش آن محافظت شود.

معايب ظروف مسي

در رابطه با فوايد و معايب ظروف مسي بايد به اين مسئله واقف باشيم كه مصرف غذا در اين ظروف اگر بيش‌ازحد باشد موجب وارد شدن مس به بدن مي‌شود. در درازمدت موجب عوارضي مانند افسردگي، بي‌خوابي، بيش فعالي در كودكان و عوارض ديگر مي‌شود.

از آن‌طرف هم كمبود مس در بدن خود بيماري‌هايي ايجاد مي‌كنند مانند تهي سازي و تخليه اكسيژن در سلول‌ها، كاهش HDLكلسترول، مشكلات پوستي، التهاب قوزك پا، كم‌خوني، كم شدن آنسفالين‌هاي مغزي و توهم‌هاي شنوايي مي‌شود. پس ازآنجايي‌كه هر ماده‌اي مزايا و معايبي دارد؛ در اينجا تعدادي از معايب ظروف مسي كه اغلب در اثر استفاده نادرست و يا بيش‌ازحد به وجود مي‌آيند را بيان مي‌كنيم.

برخي ديگر از معايب ظروف مسي

اگر مس بيش از نياز بدن وارد بدن شود در كبد رسوب‌كرده و مسموميت ايجاد مي‌كند.
تجمع مس بيش از حد در بدن موجب بروز تهوع و سردرد مي‌شود.
مس اگر وارد غذا شود جذب كلسيم و آهن را مختل مي‌كند و ظرف بايد لعاب داشته باشد و ظرف‌هاي قديمي كه لعاب ندارند پخت غذا در آن‌ها صحيح نيست.
ظروف مسي به دليل آزاد كردن اين عنصر باارزش به غذا باعث تأثير بر عملكرد سيستم مغز و اعصاب و غدد درون‌ريز بدن مي‌شود.
يكي از مضرات ظروف مسي كه بسيار خطرناك است زود اكسيد شدن آن‌هاست. همچنين ظروف مسي تركيب‌پذيري بالايي با مواد غذايي دارند، بنابراين مي‌توانند باعث مسموميت شما شوند و بايد به‌موقع قلع يا نيكل اندود شود.
ازآنجايي‌كه فلزات مورداشاره گران‌تر هستند و زمان كار بيشتري مي‌طلبند، گاهي بعضي از سفيدگران به دليل صرفه‌جويي و يا سرعت بخشيدن به پروسه سفيدگري، با مخلوط نمودن سرب با فلزات مورداشاره، خطرات جديد و جدي‌تري را براي افراد فراهم مي‌كنند.

اين روزها مس و ظروف مسي طرفداران زيادي را به خود جلب كرده اند. چرا كه به لحاظ ارزش و فوائد زيادي كه ظروف مسي در طب سنتي داشته و دارند. اين فرهنگ سازي هاي اخير در رابطه با استفاده از ظروف مسي به عنوان جايگزين ديگر ظروف در بازار و همچنين ارزش مادي و نيز هنري كه اين فلز دارد باعث شده تا اين روزها علاقه مندان بيشتري به سمت آن كشش پيدا كنند. با آلميس همراه ما باشيد.

علاوه بر آن مس يك فلز انعطاف پذير بوده و قابليت نقش گيري در هر سطح و شكلي كه هنرمند به آن علاقه مند هست را دارد، مس يك فلز با قابليت ضد ميكروبي، ضد التهابي و نيز تنظيم كننده عملكرد غده تيروئيد است، علاوه بر اين مس مي تواند در تسكين درد مفاصل، تنظيم ريتم قلب و بسياري موارد ديگر تاثير گذار باشد.

مس ماده اي نيست كه به طور طبيعي در بدن وجود داشته و يا آن را توليد كند و منبع تامين آن بايست منبعي در خارج از بدن باشد، از اين رو استفاده از ظروف مسي مي تواند جايگزين خوبي در اين شرايط باشد.

ظروف مسي يكي از بهترين هديه و مناسب ترين كادوهاست. علت ان است كه ظروف مسي در كنار زيبايي و جنبه تزييني كه دارد مي تواند مورد استفاده قرار بگيرد. به عنوان مثال سيني هاي قلمزني شده روي مس هم به عنوان تزئين به ديوار منزل يا محل كار شما نصب مي شود و هم مي توان از ان به عنوان سيني بسيار شيك و با كلاس استفاده كرد. يا بشقاب ميناكاري نيز هديه اي بسيار مناسب است و در كنار زيبايي قيمت مناسبي نيز دارد. به همين دليل انتخاب ظروف مسي براي كادو دادن بسيار مناسب است .

چگونه ظروف مسي را تميز كنيم؟

سه روش تميز كردن قسمت خارجي ظروف مسي :

1.     يك فنجان آبليمو را داخل يك ظرف بريزيد و با مقدار كمي پودر رخت شويي مخلوط كرده و آن را با يك پارچه نرم يا اسفنج روي بدنه ظرفتان بكشيد. به اين ترتيب لكه هاي سياه روي ظرف از بين مي رود.

2.     در اين روش فقط كافي است، سس گوجه فرنگي را روي بدنه ظرف مسي بماليد و چند دقيقه به آن فرصت دهيد تا روي ظرف باقي بماند. بعد سس را با نيروي بيشتر از روي ظرف پاك كنيد. به صورتي كه لكه اي روي آن باقي نماند. در آخر ظرفتان را بشوييد و معجزه سس گوجه را روي ظرفتان ببينيد.

3.     شما به يك جلاسنج نياز داريد. به اين ترتيب كه سطح بيروني ظرفتان را با يك لايه از جلاسنج بپوشانيد و بعد از گذشت ۵ تا ۱۰ دقيقه با يك پارچه نرم آن را از روي ظرفتان پاك كنيد. بعد با استفاده از يك پارچه زبر ظرفتان را تميز كنيد تا مثل روز اول نو شود.

تميز كردن قسمت داخلي ظروف مسي:

اگر پس از طبخ غذاهاي ترش يا غذاهايي كه آب آشاميدني كلردار دارند در داخل ظرفتان لكه هاي سياه ديديد، نگران نباشيد. اين لكه هاي سياه سلامتي شما و اعضاي خانواده تان را تهديد نمي كند. براي براي تميز كردن اين لكه ها از مخلوط خاكستر با پودر ظرف شويي استفاده كنيد. حالا فقط يك اسفنج براي تميز كردن ظرفتان كافي است. هرگز براي اين كار از سيم ظرفشويي استفاده نكنيد. اگر قرمزي مس در داخل ظرفتان نمايان شد، حتما آن را قلع اندود كنيد. البته بايد بدانيد كه پخت شيريني و برنج در چنين وضعيتي مانعي ندارد. اما غذاي ترش يا غذايي كه با آب كلردار درست مي شود، نبايد در چنين ظرفي پخت شود.

چگونه ظروف مسي اصل را از غير اصل تشخيص دهيم؟

ساده ترين و ابتدايي ترين راه براي اين كار سوال پرسيدن از افراد كاربلد در اين زمينه است. براي مثال مسگران قديمي كه مهارت بالايي در شناسايي اين ظروف دارند، مي توانند به شما كمك كنند. اما گاهي اوقات شايد خودتان بخواهيد ظروف مسي اصل از غيراصل را بشناسيد.

1.     تشخيص از روي رنگ ظروف مسي

اولين راه براي تشخيص ظروف مسي تقلبي اين است كه رنگ بدنه ي آن ها را بررسي كنيد، ظروف مسي اصل به رنگ سرخ و درخشان هستند كه اين موضوع به ما باكيفيت بودن و خلوص مس به كاررفته در اين ظروف را نشان مي دهد. در مقابل ظروف مسي تقلبي چون معمولاً از آلياژ مس و برنج به نسبت يك به دو ساخته مي شوند رنگ بدنه آن ها زرد است و درخششي هم ندارند.

2.     تشخيص از روي ظاهر

در ساخت ظروف مسي، بعضي از ورق هاي مس ايراداتي در خودشان دارند كه يكي از مهم ترينشان پوسته بودن ورق مس است. ظروف مسي اصل و باكيفيت نبايد پوسته پوسته شده باشند و بايد كاملاً صاف، هموار و بدون هيچ گونه فرورفتگي و خوردگي و خراش باشند.

در برخي از ظروف مسي قلم زني شده ممكن است فشار قلم يا نازك بودن ورقه مس باعث سوراخ شدن ظرف شده باشد پس ظروف مسي را كاملاً نگاه كنيد تا روي آن ها هيچگونه سوراخي نباشد.

3.     تشخيص با ضربه زدن بر روي آن

روش ديگر براي تشخيص ظروف مسي تقلبي ضربه زدن به ظروف است. فلز مس چون نرم است وقتي به ظروف مسي اصل و باكيفيت ضربه مي زنيد صداي ضعيف و بمي از خودش ايجاد مي كند ولي وقتي به ظروف مسي تقلبي يا بي كيفيت ضربه بزنيد صداي بلند و تيزي توليد مي كند.

نكاتي كه در هنگام خريد ظروف مسي بايد به آن توجه كنيد

1.     توجه به قيمت: هنگام خريد هر كالايي توجه به قيمت مهم ترين نكته خواهد بود. هرچه مس به كار رفته در كار بيشتر باشد، مسلما قيمت هم بالاتر خواهد بود. در بازار انواع ظروف مسي براساس نياز و سليقه شما وجود دارد، از گران گرفته تا ارزان.

2.     توجه به شفافيت كار: هنگام خريد به شفافيت بدنه ي ظرف دقت كنيد. هرچه شفافيت كار بيشتر باشد نشانه ي مرغوبيت مس به كار رفته در آن است.

3.     توجه به بدنه ظرف: هنگام خريد توجه كنيد كه بدنه ي ظرف بدون فرورفتگي، ترك خوردگي و شكستگي باشد.

4.     دقت در ماشيني يا دست ساز بودن كار: در بازار ۲ نوع ظرف مسي وجود دارد، دست ساز و ماشيني. در ظروف دست ساز جاي قلم كاري مشخص خواهد بود و سنگين تر هستند چون نشان دهنده اين است كه مقدار مس بيشتري در آن به كار رفته است. اما در ظروف ماشيني يا كارخانه اي اثري از قلم كاري را مشاهده نخواهيد كرد و سطح كار صاف و صيقلي خواهد بود. اگر قصد خريد داريد، سعي كنيد ظروف دست ساز را انتخاب نماييد چون علاوه بر كيفيت، به لحاظ زينتي هم بسيار زيباتر هستند.